Киров өлкәсенең көньягындагы Малмыж җире — гасырлар буе руслар, татарлар, марилар һәм удмуртлар янәшә яшәгән урын. Биредә һәр халыкның үз теле, үз дине һәм үз бәйрәмнәре, әмма җир дә, хезмәт тә уртак. Шуңа күрә Малмыжда Сабантуй күптән бер халыкның гына түгел, Вятка буенда яшәүче барлык кешеләрнең бәйрәменә әйләнгән.
Марилар — иң борынгы халык
Бу якларның иң борынгы халкы марилар булган. Шәһәр исеме үк шуны саклый: «Малмыж» мари телендәге «Малымаш» — «кунып чыгу, ял итү урыны» сүзенә барып тоташа. Электә монда Казанга буйсынган мари кенәзләренең резиденциясе булган, тирә-якта Вятка урманнары шаулаган. Мари мәдәнияте — җырлар, йолалар, табигатькә сакчыл мөнәсәбәт — бүген дә төбәкнең йөзе.
Вятка җирендә татарлар
Татарлар бу җирдә Казан ханлыгы заманнарыннан билгеле һәм бүген район халкының якынча өчтән берен тәшкил итә. Малмыж районында ун дан артык татар авылы — Иске Ирек, Татар Верхгоньбасы, Яңа Смаил, Аҗим, Арык, Таң, Яңа Ирек һәм башкалар. XIX–XX гасырлар чигендә авылларда сәүдәгәр-меценатлар акчасына мәчетләр, мәдрәсәләр салынган, ә Малмыжда татар мәктәбе (1893 елдан) һәм татар укытучылар семинариясе (1918 елдан) эшләгән. Нәкъ татар традициясеннән Сабантуй — язгы кыр эшләре тәмамлану бәйрәме — килгән.
Руслар, удмуртлар һәм уртак язмыш
Малмыжда рус крепосте 1584 елда салынган — шул вакыттан шәһәр Вятка җиренең өяз үзәге буларак үскән. Руслар һәм татарлар белән янәшә монда удмуртлар да яши, авылларда сөйләшләр, ашлар һәм гадәтләр үзара кушылган. Малмыж районы — күршелек күптән тормыш нормасына әйләнгән чын халыклар мозаикасы.
Берләштерүче бәйрәм
Сабантуй татар сабан бәйрәме булып туган, әмма Малмыж җирендә ул халыклар дуслыгының уртак бәйрәменә әверелгән. Мәйданда төрле телдә сөйләшүчеләр янәшә тора, ә ярышлар, җырлар һәм сыйлар барысы өчен дә уртак. Малмыж Сабантуеның төп мәгънәсе шунда: төрле халыклар — бер бәйрәм.
Сабантуй — татарларның гына түгел, Вятка җирендә яшәүче барлык халыкларның да гомуммилли мәдәни байлыгы.